باسمه تعالی

                                                                                                دکتر رضا زمانی

زیارت اربعین ستون ولایت است.

از برترین زیارت اباعبدا لله الحسین علیه السلام، زیارت اربعین است که از سوی معصومین علیهم السلام به آن توصیه شده است . از شعائر مختص شیعه که در هیچ مکتب و ملّتی، نظیر و مشابهی برای او نمی توان یافت. زیارت اربعین، شعار مخصوص ولایت است .به فرموده امام حسن عسکری علیه السلام زیارت اربعین عصاره عترت است، همان طور که نماز، عصاره دین است، یعنی دو ستون در کنار هم ذکر شده است، . پس می توان گفت نماز و زیارت اربعین انسان را متدین می کند.زیارت اربعین ، انسان را از جزوع ، هلوع و منوع بودن باز می دارد همان طور که نماز، خوی انسان را تعدیل می کند و مشمول رحمت های خاص الهی می شود .

  ..... نماز زیارت خداست، حج و عمره زیارت خانه خداست و زیارت امام، دیدار با خلیفه الله و آینه تمام نمای هستی است. زیارت اربعین ثمراتی بالاتر از حج دارد!  راز این برتری در درک مقام و شأن امامت و در نهایت درک امام زمان حی و حاضر است تا خود را مهیای ظهورش کنیم. در زیارت عاشورا از خدا می خواهیم که ما را در این جریان فکری قرار دهد که با دشمنان خدا دشمن و با دوستان خدا دوست باشیم. در زیارت عاشورا، زائر درپی لعن و برائت است.. و با چهلّه )چلّه (قرائت زیارت عاشورا سعی دارد تا به مراتب و مقاماتی دست یابد .اما در زیارت اربعین، گویی که زائر در جمع خواص راه یافته است. او به اصطلاح، خودمانی شده و مراتب بالاتری را درک می کند، اقرار می کند و شهادت می دهد. در زیارت اربعین، زائر به مقام ولایی رسیده است،

بنابراین از همان ابتدای سلام و عرض ادب، توصیفاتی ویژه از امام حسین را بیان می کند :ولی الله، حبیب الله، خلیل الله، صفی الله، المظلوم الشهید، اسیر الکربات و قتیل العبرات. ولی الله، یعنی زائر، پذیرفته که امام، ولی خداست و منصوب خداوند است.  او ولیی است که حبیب الله است ، یعنی دوستی که تمام خوبی ها در او تجمیع گشته است.  خلیل الله است، خلیل صفت دوستی است که تمام حوائج خود  را فقط و فقط به یک دوست می گوید، که اشاره دارد به عهدی که ابا عبد الله الحسین با خدا بست و آن را تمام و کمال وفا کرد.  و سپس اشاره می کند به خلیلی که منتخب است از میان دیگر خلیلیان. صفی الله، یعنی کسی که از جانب خدا، برای ماموریتی خاص انتخاب شده است . ماموریتی که به قدری سخت بود که کسی نتوانست آن را بپذیرد و چه زیبا این ماموریت را به پایان رسانید.

المظلوم الشهید، مظلومیت اباعبدا الحسین به چه معناست؟ مظلوم به معنای پذیرش ظلم نیست بلکه مظلوم کسی است که به او ظلم شده است . انواع و اقسام ظلم هایی که در حق او روا داشتند. او را "قتل صبر" کردند که در اسلام حرام دانسته شده ! بدترین مظلومیت آن بود که امام را به اسم دین و بر مبنای شریعت به قتل رساندند. مظلومیت امام یعنی این که قاتلین و جنایت کاران واقعه کربلا القاب و کنیه گرفتند و متبرک شدند!!  بنوسنان ها، بنو مکبری ها ، بنو سراویل ها و بنو سرج ها و بنو الطشتی ها و.. جولان یافتند و روز عاشورا را مبارک و روز شادی قرار دادند!! مظلومیت آن است که به وقت صحبت امام هلهله کنی، تمسخر کنی و به اسم دین، حجت خدا را بکشی!!  جهل مرکب دشمنان امام، نقطه اوج مظلومیت سید الشهدا است . المظلوم الشهید، مظلومی که به مرحله شهود و قطعیت رسیده است.

اسیر الکربات، یعنی سلام بر کسی که اسیر غم و اندوه ها و سختی ها بود. کربات، نهایت و جمیع مصیبت هاست. با کرب و حزن و مصیبت امام حسین علیه السلام خیلی ها ماجور می شوند.  جای جای قرآن، روضه ابا عبد الله است! در داستان نوح علیه السلام، اشرار قوم نوح را کرب عظیم می خواند وقتی که نوح از خدا خواست که آنها را از شرّشان نجات دهد " و لقد نادانا نوح فلنعم المجیبون و نجیناه من الکرب العظیم ." (صافات ۷۶ ) در داستان ابراهیم ، واقعه ذبح اسماعیل به کرب و" ذبح عظیم" اشاره می کند. و یا وقتی داستان قوم بنی اسرائیل را حکایت می کند که فرعون با آنها چه برخوردی داشته، به بلاء عظیم تعبیر می کنند :".... ویذبحون ابناءکم و یستحیون نساءکم و فی ذلکم بلاء من ربکم عظیم( ابراهیم14)

.....حال اگر اینها کرب و بلا و ذبح عظیم هستند پس عمل امام حسین علیه السلام چه مرتبه و درجه ای دارد؟!! او اسیر جمیع و اَتَمّ بلاها و گرفتاری ها بود.و قتیل العبرات، امام کشته اشک هاست ! اما چه اشکی؟ ! اشک بر حسین معبر است. و راه را باز می کند. یعنی با اشک بر حسین، انسان تغییر حالت می دهد . عبر، برای مسائل اخروی و معنوی است. از آثار اشک بر حسین، زدودن گناهان، کفاره گناهان و نرمی و رقت قلب است.اشکی که معرفت آور است و سبب تثبیت حالات می شود.

بعد از بیان توصیفات خاص درباره ابا عبد الله ، حالا مسیر زیارت تغییر پیدا کرده و به سمت شهادت دادن می رود در شهادت دو مرحله طی شده، آگاهی و رویت.  زائر اربعین، خدا را شاهد می گیرد بر ولایت و برگزیدگی امام و پذیرش ولایت تامه او از جانب خدا، که او ولی تو و فرزند ولی توست که کامیاب شد و پیروز. سپس در ادامه به مقام شهادت و سعادت او و پاکزادیش اذعان دارد و می پذیرد که امام در دفاع از دین خدا جانش را نثار کرد. سعادت، یعنی شکوفا شدن هر چیزی در راه استعداد خود است و زائر شهادت می دهد که سعادت آن است که ابا عبد الله  انجام داد و آن ، بذل جان و مال و اولاد و اصحاب و ناموس خود و... در راه خدا بود (اشاره به آیه 9 سوره توبه)

آنگاه به اعطای میراث انبیاء به ابا عبد الله اشاره دارد. اعطا، بخشیدن معنوی است  اباعبدالله میراث دار تمام انبیاء است، اگر نوح نبی با کشتی، نجات یافت، او خود سفینه النجاه است.اگر نوح تعداد معدودی را سوار کرد، او همه را سوار می کند!  اگر ابراهیم خلیل، بت شکن بت کده عصر خود است ، او بت شکن تمام اعصار و تمام بت کده هاست. اگر موسی نبی، کلیم الله قوم بنی اسرائیل است، او کلیم الله همه اقوام است. اگر عیسی روح الله، مردگان زمانه خویش را زنده کرد ، او هماره و آن به آن زنده کننده دل های مرده نیز است. و چه خوش گفت خاتم النبیین که" حسین منی و انا من حسین" . رسولی که خود را از حسین می داند. و دقیقا زیارت وارث به این معناست.

در ادامه به مفهوم بسیار مهمی اشاره دارد.خداوند رحمان، مطابق آیه ۱۶۴ آل عمران، برنامه انبیاء را دو هدف عمده قرار داده. اول تزکیه (تربیت) دوم تعلیم کتاب و حکمت ( آموزش) . سالار شهیدان، با خون خود و بذل جان این برنامه را احیا کرد. او با خون خود، ابتدا مردم را عالم کردند و سپس عاقل(آیت الله جوادی آملی 1399/7/16) به عبارت دیگر، حرکت امام مردم را اهل جزم و استدلال کرده که خوب می فهمند و آنگاه مردم را اهل عزم و اراده کرده که خوب تصمیم میگیرند.و بذل مهجته فیک لیستنقذ عبادک من الجهاله و حیره الضلاله. یعنی این کار امام است که سبب جامعه شدن اجتماع می گردد. او انسانی تربیت می کند که اهل جزم و عزم گردد، اهل علم و عمل شود و سبب جامعه سازی .پس زائر شهادت می دهد به رهاندن انسان از بند جهالت توسط امام و آنگاه، لعنت می کند کسانی را که در مقابل امام ایستادند و حریمش را شکستند و از خداوند برای آنان عذابی دردناک طلب می کند.

اعلام تبری و تولی، اشاره دوباره به پاکی ذاتی امام و خاندان امامت، شهادت به این که امام و امامت از ستون های دین است و پناهگاه امن مردمان و پذیرش امامت ائمه بعد او و اذعان بر حقانیت آنان و سرانجام اعلام آمادگی و یاری خط امام و ائمه بعد از او، فراز آخر زیارت اربعین است. پیاده روی اربعین و زیارت اربعین ، مانور لبیک بر امام زمان حاضر است . لبیک یا حسین ! لبیک یا مهدی !

توضیحات :

1) جزوع : نا شکیبایی،بی تابی

۲) هلوع : بسیار حریص

3)منوع : بسیار منع کننده

4) قتل صبر : کشتن با شکنجه و زجر دادن !

5) بنو سنان : فرزندان کسانی که نیزه حامل سر مبارک امام را حمل کرده بودند.!

6) بنومکبری : فرزندان کسانی که پشت سر مبارک امام تکبیر می گفتند.!

7) بنو السراویل : فرزندان کسانی که لباس های امام را درآورده و به غارت بردند.!

8) بنوالسرج : (فرزندان پالان) فرزندان کسانی که اسب زین کردند و نعل تازه زدند و بر ابدان مطهر تاختند.!

9) بنو الطشت : فرزندان کسانی که طشت حامل سر مبارک امام را حمل می کرد.!

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه هفدهم مهر ۱۳۹۹ساعت 12:50  توسط سروش  |